۵ طرح شگفت انگیز قالی ایران را بشناسید

فرش دستبافت سرآمد صنایع دستی ایران زمین

57

آشنایی با چند طرح معروف و محبوب قالی ایرانی

صنایع دستی ایران نماد اصالت و فرهنگ غنی این سرزمین کهن هستند. آوازه و شهرت صنایع دستی ایران زبانزد جهانیان است و جایگاه ویژه‌ای بین صنایع دستی سایر کشورها دارد. این خوشنامی و جایگاه ویژه را مدیون دستان هنرمندانی هستیم که شاید آن طور که باید و شاید از آنها تقدیر نشده باشد. هر اقلیم و سرزمینی بخش مهمی از هویت خویش را مدیون صنایع دستی منحصر به فردش می‌باشد. طرح‌ و نقش‌هایی که در صنایع دستی ترسیم می‌شوند ریشه‌های عمیقی در باورها و تاریخ سرزمین‌ها دارند. از صنایع دستی پر نقش و نگار اصیل ایرانی می‌توان به فرش دستبافت اشاره کرد. نمی‌توان گفت فرش دستبافت ایران کم نظیر است، به جرات می‌شود اقرار کرد که نظیری برایش نمی‌توان یافت. فرش دستبافت ایرانی طرح‌ها و نقشه‌های بی‌بدیلی در بطن خود دارد که هر بیننده‌ای را برای لحظاتی محو خودش می‌کند. فرش دستبافت از آن هنرهایی است که قدمت و پیشینه‌ای طولانی دارد. فرش دستبافت ایرانی در بازار جهانی هم با وجود پیدایش رقبای ارزان و نه چندان حرفه‌ای همچنان یکه‌تاز عرصه است و مشتریان خود را تا حدود زیادی حفظ کرده است، اما با این حال با راه یافتن دیگر فرش‌های دستبافت به بازار جهانی از سایر کشورها نظیر پاکستان، هند، نپال و … که با قیمت ازران‌تری به بازار جهانی صنایع دستی عرضه می‌شوند و طرح‌های آنها تقلیدی است از طرح‌های به کار رفته در فرش‌های دستبافت ایرانی، تا حدودی جایگاه فرش دستبافت ایرانی تنزل پیدا کرد. متاسفانه به دلیل سرمایه‌گذاری با قیمت و نیروی کار ارزان‌تر و تولید فرش با هزینه‌های پایین، برخی از کارشناسان فرش در ایران تجربه و هنر چندین و چند ساله را که حاصل تلاش و دسترنج هنرمندان ایرانی بود و در واقع میراث به جا مانده از نسل‌های پیشین به شمار می‌رفت، در اختیار سایر کشورها  قرار دادند. مشکلات و موانع دیگری هم نظیر تحریم‌ها و نوسانات دلار و ارز باعث شد که تجارت فرش ایرانی با مشکل مواجه شود. با همه این اوصاف هنوز هم فرش ایرانی مشتریان و خریداران خاص خود را دارد، چرا که کارشناسان، و تاجران و خریداران فرش به خوبی می‌دانند نمی‌توان اصالت را با تولیدات ارزان قیمت سایر کشورها و کیفیت پایین مقایسه یا تعویض کرد. کیفیت و اصالت فرش دستبافت ایران غیر قابل انکار است. کارشناسان فرش در سر تا سر جهان همگی بر این عقیده هستند که فرش‌های دستبافت ایران بهترین و زیباترین فرش دنیاست. فرش دستبافت ایران از چنان کیفیتی برخوردار است که هر چه بیشتر پا بخورد نه تنها چیزی از زیبایی و چشم‌نوازی‌اش کم نمی شود بلکه با شستشو و قرار گرفتن در معرض نور هم رنگ نمی‌بازد. با نگاه کردن به فرش ایرانی گویی طرحی زنده در آن نقش بسته که با انسان سخن می‌گوید. تنوع طرح در فرش‌های دستبافت ایرانی به وفور یافت می‌شود، در این مقاله شما را با پنج طرح شگفت‌انگیزی که طرفداران فراوانی در بازارهای داخلی و خارجی دارد و اسم و رسمی برای خود دارند، آشنا می‌کنیم.

اگر قصد خرید این هنر زیبا را دارید بر روی خرید فرش دستباف کلیک کنید.

ترسیم و رنگ‌آمیزی نقشه فرش و قالی دستبافت

طرح ماهی در هم

شاید این طرح را با اسم نشناسید ولی به طور حتم  این طرح را بارها و بارها دیده‌اید. ماهی در هم  یکی از قدیمی‌ترین و رایج‌ترین طرح‌هایی است که از گذشته تا به امروز در فرش‌های دستبافت به کار می‌رفته و غالباً به صورت یک واگیره است و بافنده همان واگیره را در طول و عرض فرش تکرار می‌کند. نام دیگر این طرح هراتی است و از آن جهت به آن هراتی می‌گویند که در دوره تیموریان در هرات رواج یافته و بافته می‌شد. طرح ماهی درهم یا هراتی در اواخر دوره تیموریان و در دوره صفویان در بیشتر فرش‌های بافته شده به کار می‌رفت. در حال حاضر این طرح  را بافندگان در نقاط مختلف کشور در فرش‌های خود به کار می‌برند و در هر شهری با نام خاصی آن را می شناسند برخی از این نام‌های برای ماهی درهم عبارتند از: ماهی فراهان، ماهی زنبوری، ماهی کردستان و ریزه ماهی این طرح جزو طرح های بومی و ایلی  به حساب می‌آید.

زیباترین صنایع دستی ایران را در سایت گالری مثالین ببینید.

نمونه بافته شده طرح ماهی درهم

طرح شکارگاه

همان طور که از نامش پیداست، این طرح بی‌نظیر صحنه‌های شکار در شکارگاه‌ها را به تصویر می‌کشد. تصویری که به وضوح در این فرش‌ها به چشم می‌خورد، شکارچیان سوار بر اسبند که در دست خود ابزار شکار از جمله تیر و کمان یا شمشیر دارند. این طرح هم پیشینه‌ای طولانی دارد و به گذشته‌های دور باز می‌گردد. رواج این طرح از علاقه افراد و به ویژه پادشاهان به شکار در گذشته نشات می‌گیرد و این مسئله را از لباس سنتی که بر تن شکارچیان است می‌توان کاملاً متوجه شد. علاوه بر تصویر شکارچیان سوار بر اسب، نقش حیواناتی مانند آهو و گوزن و بعضاً حیوانات وحشی هم که قرار است شکار شوند در این طرح دیده می‌شوند. نقش تصاویر در این فرش به گونه‌ای پیاده می‌شود که حس شکارگاه را به خوبی منتقل می‌کند.

طرح شکارگاه

طرح خشتی یا قابی

عمده تصویری که در این طرح به چشم می‌خورد، قاب یا مربع‌هایی است که منظم کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و داخل این مربع‌ها دارای طرح‌های متفاوتی از جمله گل و گلدان، گیاهان درهم و اسلیمی و پرندگان است. از این قاب یا مربع‌ها با نام خشت یاد می شود. این طرح طرفداران فراوانی دارد. با وجود تنوع فراوانی که در طرح‌های داخل مربع‌ها و به عبارتی خشت‌ها وجود دارد اما گاهی این طرح‌ها به صورت مورب یا یکی در میان در قاب‌ها تکرار می شوند. دو طرح شناخته‌شده و معروف فرش دستبافت خشتی عبارتند از قابی بختیار و قابی قرآنی.

اگر به دنبال فروشگاه اینترنتی صنایع دستی هستید، کلیک کنید.

طرح خشتی

طرح اسلیمی

از نظر لغوی و ادبی اسلیمی شکل ممال اسلام است، به همین دلیل به این طرح  گاهی اسلامی هم می‌گویند. اسلیمی جزو هفت نقش اصلی در نگارگری سنتی ایران است. طرح اسلیمی در ردیف نقش و نگارهای اسلامی قرار می‌گیرد. این طرح عمدتاً شامل پیچش ساقه‌های گیاهان و خط و خطوط پر پیچ و خم است که به صورت دورانی ترسیم می‌شوند. یکی دیگر از نقش‌هایی که در این طرح به چشم می‌خورد قوس‌های حلزونی است. طرح اسلیمی در فرش‌های دستبافت هم به صورت ساقه‌های دورانی و قوس‌دار هستند که گل و برگ روی شاخه‌ها و ساقه‌ها دیده می شود. این طرح یکی از طرح‌های پرطرفدار است که در حال حاضر در بیشتر فرش‌های دستبافت به کار گرفته می‌شود. معروف‌ترین طرح اسلیمی، اسلیمی دهان اژدر است که در این طرح انتهای شاخه‌ها به دو قسمت منشعب شده‌اند و به شکل دهان اژدها تعبیر می‌شوند و روی این شاخه‌ها گل‌ها و جوانه‌های ریز نقش بسته‌اند.

طرح زیبا و بی نظیر اسلیمی

طرح گل شاه عباسی

دلیل نام گذاری این طرح استفاده از گل‌های شاه عباسی در نقشه فرش است. گل شاه عباسی که به نام‌های گلجام و گل اناری هم شهرت دارد در گذشته نماد خورشید بوده و یکی از طرح‌های اصلی فرش دستبافت ایرانی است. گل شاه عباسی به صورت چهار پر، پنج پر و شش پر در زمینه یا حاشیه فرش به کار می‌رود. استفاده از این طرح در فرش‌های دستبافت در دوره شاه عباس صفوی به اوج خود رسید. در فرش‌هایی که گل‌های شاه عباسی در نقشه خود دارند از بندهای ختایی و اسلیمی هم استفاده می‌کنند. فرش دستبافت با طرح گل شاه عباسی از فرش‌هایی است که از گذشته تا به امروز خریداران داخلی و خارجی را به خود جلب کرده و داشتن اصتالت فرش دستبافت ایرانی را به رخ می‌کشد.

گل های زیبای شاه عباسی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.